mgr Marek Saramak
Co jeśli stwierdziłbym, że w obecnym świecie młody człowiek może pomóc w kultywowaniu szeroko pojętej sztuki, która przeżywa kryzys, jednocześnie pomagając i nierzadko ratując samego siebie? W jaki sposób może to osiągnąć? Bardzo często poddaje się terapii nie będąc jej świadomym. Mowa tutaj oczywiście o arteterapii.
Arteterapia to forma terapii oparta na wykorzystaniu sztuki, w tym malowania, tańca, ruchu, dźwięku i muzyki, jako narzędzi wspomagających proces leczenia i rozwoju osobistego. Jest to metoda terapeutyczna, która może przynosić ulgę i wsparcie osobom zmagającym się z problemami psychicznymi, chorobami onkologicznymi czy kardiologicznymi. Arteterapia pomaga w odnalezieniu motywacji do życia, rozwijaniu własnych potencjałów oraz wzmacnianiu mocnych stron. Można ją stosować zarówno indywidualnie, jak i w grupach. W zależności od grupy docelowej, wyróżniamy różne rodzaje arteterapii: arteterapię edukacyjną, skierowaną głównie do dzieci; arteterapię rozwojową, dedykowaną dorosłym oraz arteterapię w medycynie, wspierającą osoby z chorobami psychicznymi lub fizycznymi. Funkcje arteterapii obejmują m.in. funkcję edukacyjną, regulacyjną, poznawczą, komunikacyjną, integracyjną oraz relaksacyjną. Terapia indywidualna jest szczególnie skuteczna dla osób, które chcą skoncentrować się na konkretnym problemie, takim jak konflikty, trudności w relacjach, niskie poczucie własnej wartości, stres czy lęki. Daje możliwość głębokiej pracy nad własnymi emocjami i myślami w bezpiecznym, poufnym środowisku. Z kolei terapia grupowa opiera się na interakcjach między uczestnikami, a technikami stosowanymi przez terapeutę, które mają na celu wspólne zrozumienie i przepracowanie zagadnień. Uczestnicy mogą czerpać korzyści z perspektywy innych, dzielić się doświadczeniami i uczyć się od siebie nawzajem. Taki rodzaj terapii często wywołuje refleksje nad własnym życiem i problemami, co może prowadzić do głębokiej przemiany.
Muzykoterapia
Muzykoterapia jest metodą terapeutyczną opierającą się na korzystnym wpływie dźwięku i muzyki na organizm człowieka. Dźwięki docierają do zmysłu słuchu, jednocześnie oddziałując na cały układ nerwowy i organizm, a także wywołując zmiany w sieciach neuronowych w mózgu, co zwiększa jego plastyczność między różnymi rejonami. Wyróżnia się trzy rodzaje muzykoterapii: muzykoterapię aktywną, polegającą na zaangażowaniu pacjenta w działania muzyczne, takie jak śpiewanie czy gra na instrumentach; muzykoterapię receptywną, obejmującą słuchanie muzyki podczas relaksacji i wizualizacji oraz muzykoterapię dogłębną komórkową opierającą się na opracowaniu indywidualnego planu terapeutycznego dostosowanego do potrzeb pacjenta. Celem muzykoterapii jest m.in.: regulacja ciśnienia krwi i pracy serca, zmniejszenie odczuwania bólu, poprawa koncentracji i pamięci, redukcja lęku, napięcia i stresu, poprawa jakości snu, stymulacja pracy umysłowej czy rozładowanie napięcia emocjonalnego. Właściwie dobrana muzyka jest skuteczna w leczeniu i wspomaganiu terapii przy różnych schorzeniach, takich jak: depresja, zaburzenia zachowania, napięcia mięśniowe, zaburzenia funkcji mózgu, niepełnosprawność intelektualna (u dzieci i dorosłych) oraz innych problemów psychicznych. Muzykoterapia odgrywa także ważną rolę w terapii dzieci, zarówno zdrowych, jak i z trudnościami rozwojowymi. Pomaga w rozwoju dziecka, poprawia koncentrację, pamięć, zmniejsza napięcia, stymuluje rozwój, podnosi samoocenę i korzystnie wpływa na funkcjonowanie umysłowe. Dla seniorów i dorosłych terapia muzyką służy przede wszystkim spowolnieniu procesów starzenia się struktur mózgowych, co czyni ją skutecznym narzędziem w leczeniu chorób związanych z wiekiem. Za ojca polskiej muzykoterapii uznaje się Tadeusza Natansona, kompozytora ale przede wszystkim pedagoga i publicystę. Jest autorem takich książek jak: „Wstęp do nauki o muzykoterapii” (1979) czy „Programowanie muzyki terapeutycznej” (1992).
Muzykoterapia jest jedną z najpopularniejszych odmian terapii poprzez sztukę. To właśnie za jej pośrednictwem, za pośrednictwem muzyki samej w sobie jesteśmy w stanie dotrzeć do wnętrza młodego człowieka, nierzadko zagubionego, będącego w opozycji do całego świata. Nie umniejszajmy gustom muzycznym młodzieży, nie zestawiajmy wszystkich w jednej kategorii. W dzisiejszym świecie istnieje wiele grup „twórców” muzycznych, którzy masowo produkują „sztukę” bez większej wartości. Głównym problemem takiej twórczości nie jest warstwa muzyczna lecz tekst, który przestaje mieć wartość kulturalną oraz nie próbuje zmusić słuchacza do myślenia czy czucia. Sztuka przeżywa kryzys, jest to niewątpliwe. System edukacji podupada, przedmioty artystyczne są spychane poza margines. Czy sztuka nie jest podstawą ludzkiego istnienia? Twórczość na polu różnych dziedzin sukcesywnie jest usuwana z polskich szkół, a tak zwana „iskra Boża”, będąca podstawą życia kulturalnego każdego człowieka od najmłodszych lat jest gaszona. Zastanówmy się nad poważnym dopuszczeniem do przestrzeni, w której żyjemy, rozwiązania jakim może być arteterapia będąca lekiem dla ludzkiej duszy. Nie oznaczałoby to stuprocentowego powrotu do np. słuchania wyłącznie muzyki minionych epok, wręcz przeciwnie, bądźmy realistami i starajmy się dotrzymywać kroku rozwojowi gustów muzycznych, tematów poruszanych w piosenkach oraz technologii, która ma znamienny wpływ na świat sztuki. Starajmy się tworzyć dzieła, które będą również atrakcyjne dla młodego człowieka. Nacechowanie emocjami, mądra i świadoma warstwa liryczna, która da słuchaczowi pole do wysilenia swojego umysłu sprawi, że odbiorca zostanie pozostawiony z jakimś pytaniem, z myślą, z którą będzie mógł coś zrobić. Żyjemy w społeczeństwie, które kocha konsumpcjonizm, chce, aby wszystko było szybkie, wygodne, przyjemne, łatwe i nie kosztowało nas żadnego wysiłku. Zmianę należy wprowadzić u podstaw. Swoją próżnością tracimy wrażliwość na sztukę, która wymaga odrodzenia w świadomości każdego z nas, są to składowe sukcesu, do którego osiągnięcia konieczna jest współpraca obu stron. Aby móc dalej istnieć, sztuka potrzebuje człowieka, a człowiek sztuki.
